Een klein wit zweertje aan de binnenkant van je mond lijkt misschien onschuldig, maar kan behoorlijk pijnlijk zijn. Eten, drinken, praten of tandenpoetsen kan ineens vervelend aanvoelen. Gelukkig zijn aften meestal onschuldig en verdwijnen ze vanzelf. Toch wil je natuurlijk weten wat helpt tegen aften, hoe je de pijn kunt verminderen en waarom ze steeds terugkomen.

In dit artikel lees je alles over aften: van de mogelijke oorzaken tot praktische tips en wanneer het verstandig is om een tandarts te raadplegen.

Wat zijn aften?

Aften zijn kleine, oppervlakkige zweertjes aan de binnenkant van de mond. Ze zijn meestal wit of gelig van kleur met een rode rand eromheen. Je kunt ze krijgen op:

• de binnenkant van je lippen;
• de binnenkant van je wangen;
• je tong;
• het tandvlees;
• het zachte gehemelte.

Hoewel een aft vaak maar enkele millimeters groot is, kan deze behoorlijk pijnlijk en gevoelig zijn. Vooral zuur, pittig of warm eten kan de klachten tijdelijk verergeren.

Het goede nieuws is dat aften niet besmettelijk zijn en ze worden niet veroorzaakt door een virus of bacterie.

Hoe herken je een aft? 

Niet ieder wit plekje in je mond is een aft. Daarom is het goed om te weten hoe een aft eruitziet.

Een aft:

• zit altijd aan de binnenkant van de mond;
• is en rond of ovaal wit of geel zweertje
• rondom het zweertje zit een rode rand;
• doet vaak pijn bij eten, drinken of tandenpoetsen;
• geneest meestal binnen één tot twee weken.

Aften worden soms verward met een koortslip. Een koortslip ontstaat meestal op of rondom de lippen en wordt veroorzaakt door een virus. Aften ontstaan juist in de mond. 

Twijfel je of het om een aft gaat? Een pijnlijke plek kan ook een wondje zijn door op je wang te bijten, een geïrriteerd slijmvlies of een andere aandoening in de mond. Geneest een plekje niet binnen twee weken of verandert het van vorm? Laat het dan beoordelen tijdens een controle door tandarts of huisarts.

Waardoor ontstaan aften?

De precieze oorzaak van aften is nog altijd niet volledig bekend. Wel zijn er verschillende factoren die de kans op aften kunnen vergroten.

Stress en vermoeidheid

Veel mensen krijgen juist tijdens drukke of stressvolle periodes last van aften. Ook een verminderde weerstand lijkt hierbij een rol te spelen.

Een wondje in de mond

Een scherpe tand, een uitstekende vulling, een beugel of per ongeluk op je wang bijten kan het mondslijmvlies beschadigen. Soms ontstaat op die plek een aft.

Tekort aan vitamines of mineralen

Bij sommige mensen hangen terugkerende aften samen met een tekort aan vitamine B12, foliumzuur of ijzer. Heb je regelmatig last van aften? Dan kan het verstandig zijn dit met je huisarts te bespreken.

Hormonale veranderingen

Sommige vrouwen merken dat aften vaker ontstaan tijdens bepaalde momenten van de menstruatiecyclus.

Erfelijke aanleg

Komen aften veel voor binnen je familie? Dan is de kans groter dat je er zelf ook regelmatig last van hebt.

Gevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen

Zure vruchten, pittig eten of harde voedingsmiddelen veroorzaken meestal geen aften, maar kunnen bestaande zweertjes wel extra pijnlijk maken.

Waarom krijg ik steeds opnieuw aften?

Heb je meerdere keren per jaar last van aften? Dan ben je niet de enige.

Terugkerende aften kunnen samenhangen met:

• stress;
• een verminderde weerstand;
• erfelijke aanleg;
• een tekort aan vitamines of mineralen;
• hormonale schommelingen;
• een voortdurende irritatie in de mond.

Wanneer aften steeds terugkomen, is het verstandig dit tijdens een controle met je tandarts te bespreken.

Wat helpt tegen aften?

Er bestaat helaas geen middel waardoor een aft direct verdwijnt. Wel kun je de pijn verminderen en het herstel ondersteunen.

• Houd je mond goed schoon – Blijf je tanden poetsen met een zachte tandenborstel, ook als dat gevoelig is. Een goede mondhygiëne helpt irritatie en ontstekingen voorkomen.
• Vermijd irriterende voeding – Zure, pittige of erg warme gerechten kunnen de pijn tijdelijk verergeren. Kies liever voor zachte, lauwe voeding totdat de aft is genezen.
• Gebruik een beschermende gel of mondspoeling – Bij de apotheek of drogist zijn gels en mondspoelingen verkrijgbaar die een beschermend laagje over de aft vormen. Hierdoor wordt eten en drinken vaak minder pijnlijk.
• Drink voldoende water – Een droge mond kan de klachten verergeren. Voldoende drinken helpt het mondslijmvlies gezond te houden.
• Kan een andere tandpasta helpen? – Mensen die vaak last hebben van aften kiezen soms voor een tandpasta zonder het schuimmiddel Sodium Lauryl Sulfate (SLS). Er zijn aanwijzingen dat dit bij sommige mensen kan helpen om terugkerende aften te verminderen, al verschilt dit per persoon.

Helpt zout water of mondwater tegen aften?

Veel mensen spoelen hun mond met een zoutoplossing. Dit kan prettig aanvoelen en helpt de mond schoon te houden, maar er is beperkt bewijs dat aften hierdoor sneller genezen.

Merk je dat het spoelen pijnlijk is? Stop er dan mee en kies eventueel voor een mondspoeling die speciaal bedoeld is voor de verzorging van wondjes in de mond. Ook sommige mondspoelingen kunnen de klachten tijdelijk verlichten. Ze nemen de oorzaak echter niet weg.

Hoelang duren aften?

Een gewone aft geneest meestal vanzelf binnen één tot twee weken.

Tijdens deze periode wordt de pijn meestal geleidelijk minder. Blijft een aft langer aanwezig, wordt deze groter of krijg je steeds nieuwe zweertjes? Dan is het verstandig om een afspraak te maken bij de tandarts.

Wanneer is het verstandig om een tandarts te bezoeken?

In de meeste gevallen hoef je met een aft niet direct naar de tandarts. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om je mond te laten controleren.

Maak een afspraak wanneer:

• een aft langer dan twee weken blijft zitten;
• je meerdere aften tegelijk hebt;
• je regelmatig nieuwe aften krijgt;
• eten of drinken nauwelijks lukt door de pijn;
• het zweertje erg groot is;
• je twijfelt of het wel om een aft gaat.

De tandarts kan beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een aft of dat een andere aandoening de klachten veroorzaakt. Ook kan worden gekeken of een scherpe tand of vulling steeds voor irritatie zorgt. En de tandarts kan je adviseren over de beste manier om de klachten te verminderen.

Kun je aften voorkomen?

Aften zijn niet altijd te voorkomen, maar je kunt de kans mogelijk wel verkleinen.

Enkele tips: 

• Poets met een zachte tandenborstel.
• Houd je mond goed schoon.
• Eet gevarieerd en gezond.
• Beperk stress waar mogelijk.
• Laat scherpe tanden of vullingen controleren.
• Bespreek terugkerende aften tijdens een tandartscontrole.

Blijf niet rondlopen met terugkerende klachten

Een aft is meestal onschuldig, maar dat betekent niet dat je er mee hoeft te blijven rondlopen. Keren de klachten steeds terug, geneest een zweertje niet of twijfel je of het wel om een aft gaat? Dan is het verstandig om je mond te laten controleren.

Bij Dental Oris nemen we de tijd om de oorzaak van je klachten te onderzoeken en geven we je duidelijk advies over de beste aanpak. Zo weet je precies waar je aan toe bent en kun je weer zonder ongemak eten, drinken en lachen.